Mizahi köşe yazısı kontrol listesi
Kısa bir mizah köşesini yayımlamadan önce cümle, hedef, uzunluk ve son espriyi gözden geçiren sade bir liste.
Mizahi köşe yazısı, uzun bir makalenin küçüğü değildir. Bir kapıdan girer, bir ayrıntıda durur, bir cümlede çıkar. Yayımlamadan önce bu üç adımın yerinde olup olmadığına bakılmazsa yazı gevezelik eder. Bu liste, gevezeliği kapıda bırakmak içindir.
Tek konu kalsın
Köşede hem otobüs hem mutfak hem çocukluk varsa okur üç kapı görür. Üç kapı, hiçbir odada oturmaz. Bir aksaklık seçin. Öteki aksaklıklar defterde kalsın. Defter, köşenin rakibi değil, ertesi haftanın rafıdır.
Günlükte yakalanan ayrıntı bu rafı doldurur. Raftan birini almak yeter. İkisini aynı yazıya sıkıştırmak, ikisini de ince bırakır.
Hedef bir kişi olmasın
Komşu, iş arkadaşı, akraba. İsim vermeseniz de tarif çok açıksa kişi bulunur. Bulunan kişi, köşeyi eğlence değil teşhir olarak okur. Teşhir, gülüşü böler. Bölünen gülüş, yazarı da yalnız bırakır.
Durumu büyütün, kimliği dağıtın. Poşet yırtılır, kapı iki kez çalar, anons yanlış anlaşılır. Bunlar herkesindir. Herkesin olan şey, köşede güvenle durur.
Son cümle nutuk çekmesin
Köşe, dersle kapanırsa mizah bir bahaneye döner. Bahane, okuru küçültür. Son cümle bir görüntü olsun. Islak şemsiye askıda kalsın, yazarın hükmü kapının dışında beklesin.
Beklenmedik son bu suskunluğu sever. Suskunluk, okurun payıdır. Payı yazar kendi ağzıyla doldurursa okura iş kalmaz.
Uzunluk nefesle ölçülsün
Köşe, okurun bir çay süresine sığsın. Çay bitmeden yazı bitmiyorsa bir paragrafı kesin. Kesilecek yer, genellikle ikinci örnektir. İkinci örnek birinciden zayıfsa yazıyı uzatır, güçlendirmez.
Yüksek sesle okuyun. Takıldığınız cümle ekranda düzgün görünebilir. Kulakta düzgün değilse bölün. Bölünen cümle, espriyi daha çabuk taşır.
Bir gece beklemek
Sıcak yazı, her şakayı sever. Soğuyan yazı, zorlanan şakayı gösterir. İmkan varsa bir gece bekleyin. Ertesi sabah gülümsetmeyen cümleyi çıkarın. Çıkarmak, emeği silmek değildir. Emeğin işe yarayan kısmını bırakmaktır.
Bekleyemiyorsanız bir yakınınıza yalnızca son paragrafı okutun. Son paragraf tek başına anlaşılıyorsa fazla açıklama vardır. Hiç anlaşılmıyorsa başta bir bilgi eksiktir. İkisinin ortası, köşenin rahat ettiği yerdir.
Sık sorulan sorular
Her hafta komik olmak şart mı? Şart değildir. Zorla bulunan şaka, sessiz bir gözlemden daha zayıf durur. O hafta malzeme yoksa kısa ve sade kalmak da bir seçimdir.
Okur yorumlarsa ne olur? Yorum, yazının tek doğru anlamı olmak zorunda değildir. Yine de birçok kişi aynı yerde kırıldıysa o cümle hedef seçmiş olabilir. Bir sonraki yazıda o kapıyı kapatın.
Başlık şakayı önceden söylemesin mi? Söylemesin. Başlık kapıdır, odanın içindeki espri değildir. Kapıda bütün fıkrayı anlatmak, içeri girince söyleyecek söz bırakmaz.
Adımlar
- Tek konuyu işaretleyin: Yazı bir aksaklık anlatsın. İkinci konu varsa onu sonraki köşeye bırakın.
- Hedefi silin: Bir kişinin adı, işi ya da bedeni şakanın merkezi olmasın.
- Son cümleyi kısaltın: Kapanış, espriyi açıklamasın. Açıklıyorsa son cümleyi silin.
- Yüksek sesle okuyun: Nefes tıkanıyorsa bölün. Gülmediğiniz yeri süs diye saklamayın, çıkarın.