Şive taklidi, kısa yoldan kahkaha arar. Yol kısadır çünkü kulak, farklı bir konuşmayı hemen fark eder. Fark etmek, gülmenin yeterli sebebi değildir. Sebep, çoğu zaman bir grubu tek bir ağza indirgemektir. İndirgenen ağız, sofrada susar. Bu rehber, o kolay yolu bırakıp espriyi durumda aramak içindir.

Taklit bir kişilik belgesi değildir

Bir yörede konuşulan dil, o insanların zekâsının ya da ciddiyetinin özeti değildir. Taklit, bu özeti tek bir abartılı sese sıkıştırır. Sıkışan ses, salonda o yöreden olmayanları güldürebilir. O yöreden olanları ise dışarıda bırakır. Dışarıda bırakılan kişi, şakanın ortağı değil, malzemesidir.

Malzeme olmak, gülmecenin en yorucu halidir. Yorulan kişi bir daha o sofraya aynı rahatlıkla oturmaz. Oturmayan kişiyle birlikte sofra da daralır.

Durum, ağızdan daha geniştir

Yanlış anlaşılan bir tabela, geç kalan bir otobüs, iki kez özür. Bunlar şive istemez. Düz bir cümlede de güldürür. Güldürmelerinin sebebi, birçok kişinin benzer bir hali yaşamasıdır. Benzerlik, taklitten daha sağlam bir ortaklıktır.

Gözlem mizahında ayrıntı bu ortaklığı seçer. Seçilen şey bir nesnedir, bir ağız değil. Nesne, kimseyi tek bir sese hapsetmez.

Yazıda sesi süslemeyin

Harfleri bozarak bir konuşmayı yazmak, kâğıt üstünde de taklittir. Bozulan harf, okura o ağzı küçümsemesini fısıldar. Fısıltı, espri diye sunulabilir. Sunulsa da işi küçümsemektir.

Karakter başka bir yerden geliyorsa bunu tek bir kelimeyle söylemek yeter. Sonrasında cümleleri düzgün kurun. Düzgün cümle, karakteri dilsiz bırakmaz. Onu bir şaka aletine çevirmez. Çevirmemek, saygıdır.

Kendi sapmanız yeter

Herkesin ağzında bir kelime kayması, bir fazla ciddi cümle, bir yanlış duyma vardır. Kendi kaymanızı yazmak, başkasının sesini ödünç almaktan daha sahicidir. Sahici kayma, kendinle dalga geçmenin sınırında durursa güldürür.

Başkasının sesini ödünç almak ise genellikle sınırı baştan aşar. Aşılan sınır, alkış gelse bile metinde kalır. Kalan metin, ertesi gün de aynı kişiyi hedef gösterir.

Okutmadan yayımlamayın

Taklit size zararsız geliyorsa sebep, o ağzın sizin günlük yükünüz olmamasıdır. O konuşmanın içinden gelen birine okutun. Rahatsız oluyorsa metni düzeltmeyin, o espriyi çıkarın. Düzeltilecek bir taklit, genellikle inceltilmiş bir taklittir. İnceltilmiş olan da hedefi yerinde bırakır.

Çıkarılan esprinin yerine bir durum koyun. Durum bulunamıyorsa o paragraf sussun. Susan paragraf, zorlama bir sesten daha değerlidir.

Sık sorulan sorular

Kendi yöremi taklit edebilir miyim? Kendi ağzınızdan, kendi halinizi anlatmak başka bir şeydir. Kendi yörenizi bir sahne şivesine çevirip başkalarını o sesten güldürmek, yine indirgemedir. Anlatmak ile sergilemek ayrıdır.

Aktörler neden şive kullanır? Bir karakterin yerini dürüstçe göstermek, alay etmek değildir. Sınır, abartının yönündedir. Yön küçümsemeye kayarsa oyun da kayar. Kaymayı alkış belirlemez, hedef belirler.

Komik olan her farklı konuşma zararlı mıdır? Farklılık kendiliğinden komik değildir. Komik ilan etmek, bir seçimdir. Seçim bir durumu gösteriyorsa genişler. Bir ağzı gösteriyorsa daralır.

Adımlar

Hedefi ayırın: Güldürmek istediğiniz şey bir kişinin ağzı mı, yoksa bir durum mu, baştan sorun.
Taklidi bırakın: Ses ve şive kopyası gerekiyorsa o espriyi kurmayın. Durumu düz dille anlatın.
Kendi ağzınızdan yazın: Başka bir yöreyi süsleyerek yazmak yerine kendi cümlenizin içindeki sapmayı bulun.
Bir kişiye okutun: O konuşmanın içinden gelen biri rahatsız oluyorsa metin hazır değildir.