Hava durumu sohbeti nasıl gülümser

Hava durumu, tanışık olmayan iki kişinin en eski ortak cümlesidir. Yağmur var, rüzgâr sert, güneş erken battı. Bu cümleler bilgi vermez. Herkes camdan bakmıştır. Yine de söylenir çünkü sessizlik bazen kapıdan daha dar gelir. Dar gelen sessizlik, küçük bir gülümseyişe dönüşebilir. Dönüşmesi için sohbeti büyük bir fikir sanmamak gerekir.

Ortak bir zemin aranır

Asansörde iki kişi vardır. Katlar azdır, konu büyüktür, süre kısadır. Hava, bu kısalığa sığan nadir konulardan biridir. Kimseyi ifşa etmez, taraf tutmaz, bir cevap ister. Cevap da genellikle aynı cümlenin yumuşak bir tekrarıdır. Tekrar, boş gibi durur. Boşluğun içinde bir nezaket vardır.

Nezaketi alaya çevirmek kolaydır. İnsanlar hâlâ havadan konuşuyor demek, o nazik sıkışıklığı küçültür. Küçültmeden bakınca görülen şey, iki yabancının birbirine zarar vermeme çabasıdır. Çaba, komik olabilir. Komikliği, çabanın ciddiyetinden gelir.

Aynı cümle iki kez

Biri yağmur çiseliyor der. Öteki evet, çiseliyor der. Üçüncü bir cümle gerekmez. Gerekmediği halde biri yine de hafta sonunu ekler. Eklenen cümle, sohbeti büyütmek ister ve çoğu zaman kapıda biter. Kapıda biten büyüme, küçük bir tökezlemedir. Tökezleme, kimseyi ıslak ilan etmeden güldürür.

Toplu taşımadaki nezaket de böyle kısa törenler taşır. Hava sohbeti, o törenin sözlü halidir. Söz uzarsa tören dağılır.

Yanlış tahmin

Sabah güneş diye çıkılır, öğlen şemsiye aranır. Akşam bu küçük yenilgi anlatılır. Anlatı, meteorolojiyi suçlamak zorunda değildir. Suç, gülüşü bir şikâyete çevirir. Şikâyet yerine şemsiyenin evde kaldığını söylemek yeter.

Tatilde kaybolan eşya da aynı ölçüyü kullanır. Eşya konuşur, kişi hedef olmaz. Hava da bir eşya gibi anlatılabilir. Islak bir koltuk, cebindeki kâğıt, camdaki buğu. Buğu, tahminin kendisinden daha canlıdır.

Sessizliği de sevin

Her asansör hava konuşmak zorunda değildir. Sessiz iki kat, başarısız bir sohbet değildir. Zorla bulunan cümle, genellikle havadan da daha yorgun gelir. Yorgun cümle, gülümsetmez. Gülümseten, kendiliğinden düşen kısa sözdür.

Kendiliğinden düşmeyen sözü yazıya da zorlamayın. O gün hava konuşulmadıysa başka bir ayrıntı bakın. Zorla yağmur icat etmek, gözlemi taklide çevirir.

Yazıda bir tur yeter

Hava sohbetini yazacaksanız bir gidiş, bir dönüş yeter. Üçüncü tur, sohbeti olduğundan uzun gösterir. Uzun gösteren metin, asıl komik olan kısalığı öldürür. Kısalık, bu sahnenin bütün esprisidir.

Son cümle bir hüküm olmasın. İnsanlar ne kadar da boş konuşuyor demeyin. Kapı açılsın, iki kişi ayrısın, belki biri gülümsesin. Gülümseme, hükmün yapamadığı işi görür.

Sık sorulan sorular

Hava konuşmak sıkıcı mıdır? Her zaman değil. Sıkıcı olan, bu kısa nezaketi büyük bir sohbet sanmaktır. Olduğu yerde bırakılırsa hem işini görür hem gülümsetir.

Yabancı dilde de aynı mıdır? Birçok yerde hava, tanışık olmayan kişiler için güvenli bir kapıdır. Kapının kelimesi değişir, işi değişmez. İşi, sessizliği kırmadan yanı başında durmaktır.

Bu sohbet yazıya değer mi? Değer, bir tur olarak kalırsa. Ondan bir çağ eleştirisi çıkarmaya kalkarsanız sahne ağırlaşır. Ağırlaşan sahne, asansörde sığmaz.