Toplu taşımada küçük nezaket sahneleri
Otobüs ve metroda yer verme, çanta ve kapı gibi küçük anların kimseyi kırmadan nasıl gülümsettiğini anlatır.
Toplu taşıma, birbirini tanımayan insanların kısa bir süre aynı odada durmasıdır. Kapı kapanır, çanta dizlere değer, biri yer verir, öteki yer verdiğini fark etmez. Bu anlar bağırmaz. Yine de günün en temiz gülümseyişlerinden birini taşıyabilir. Misafirlikteki aksaklıklar evin içindedir. Burada ev, tekerlek üstündedir ve herkes misafirdir.
Yer verme sahnesi
Bir kişi kalkar, eli ile koltuğu gösterir. Karşısındaki kulaklıkla bakar, başka bir şey sanır, teşekkür eder ama oturmaz. Kalkan kişi havada kalır. Oturmak ile ayakta teşekkür etmek aynı anda mümkün değildir. Bu sıkışma, kimsenin kötü niyetinden doğmaz. İyi niyetler çarpışır.
Anlatırken kimseyi dalgın ilan etmeyin. Kulaklık, yorgunluk ya da duyulan ama yanlış anlaşılan bir jest yeter. Suçlu aranmayan anı, herkesin kendi bindiği aracı hatırlatır. Hatırlanan araçta gülüş ortak olur.
Çantanın sessiz işgali
Çanta boş koltuğa oturur, sahibi ayakta durur, kapı yaklaşınca çanta kucağa döner. Bu coreografi her şehirde vardır. Gülümseten taraf, çantanın bir yolcu gibi ciddi durmasıdır. Ciddi duran eşya, sahibini ele vermeden sahne kurar.
Çantayı bir karakterin kusuru diye yazmayın. Dar araçta eşya da yer arar. Yer arayan eşya ile yer arayan insan aynı sıkışıklığı paylaşır. Paylaşım, alaydan daha komiktir. Çünkü alay birini dışarıda bırakır, paylaşım içeri alır.
Kapıda biriken nezaket
İnecekler ile binecekler kapıda karşılaşır. Biri önce sen in der, öteki önce sen bin der. İkisi birden bekler, kapı kapanır, araç hareket eder. Kısa bir şaşkınlık olur. Şaşkınlık, nezaketin fazla büyüdüğü andır. Fazla nezaket de bir aksaklıktır ve kırıcı değildir.
Bu sahneyi anlatırken abartmayın. Kapı üç kez açılıp kapandı demek, olanı şişirir. Bir kez sıkışmak yeter. Unutulmayan komik an zaten küçük kaldığında daha iyi hatırlanır. Şişirilen anı, ertesi gün inandırıcılığını kaybeder.
Anons ile gerçek
Anonsta bir durak söylenir, içeride başka bir durak konuşulur. Biri erken kalkar, öteki geç kalır. Erken kalkan kişi çantasını iki kez indirip bindirir. Bu gidip gelme, küçük bir dans gibidir. Dansı taklit ederek anlatmak, kişiyi sahnede yalnız bırakır. Dansın kendisini anlatmak yeter.
Yanlış durakta inen kişiye ders vermeyin. Ders, anıyı rehbere çevirir. Rehber faydalı olabilir ama bu sahnenin faydası gülümsetmektir. Gülümseten sahne, okura kendi erken kalktığı sabahı hatırlatır.
İnerken bırakılan gülüş
Kapı açılınca herkes kendi yönüne dağılır. Birbirine teşekkür eden iki yabancı, bir daha karşılaşmayabilir. Bu kısalık, anıyı değerli kılar. Uzun bir dostluk iddiası kurmayın. Kurulan iddia, küçük nezaketi büyütüp sahteleştirir.
Akşam o sahneyi anlatacaksanız bir ayrıntı seçin: havada kalan el, koltuğa oturan çanta, kapanan kapı. Üçünü birden sıralamayın. Tek ayrıntı, aracın içindeki bütün sıkışıklığı taşır. Taşıyamayan ayrıntı zaten espri değildir, nottur.
Sık sorulan sorular
Bu anları fotoğraflamak olur mu? İzinsiz çekilen yüz, nezaketi bozar. Anı sözde kalsın. Eşya ve boş koltuk, yüz göstermeden de anlatılır.
Gülmek saygısızlık mı? Birlikte gülümsemek saygısızlık değildir. Birinin aceleini, yaşı ya da bedenini alay konusu yapmak saygısızlıktır. Sınır, gülüşün kime baktığıdır.
Her gün böyle bir sahne olur mu? Olmayabilir. Zorla komik an aramak, olmayan şeyi şişirir. Geldiğinde fark etmek yeter. Gelmediği gün de sıradan bir yolculuktur ve bu da iyidir.