Misafirlik, kapı açılır açılmaz küçük bir tiyatroya döner. Ayakkabılar karışır, çay uzar, hediye paketi iki kez açılır. Bu anlar kırıcı değilse gülümsetir. Kırıcıysa yalnızca utandırır. Bu rehber, misafirlikteki aksaklığı kimseyi hedef göstermeden nasıl anlatacağınızı gösterir. Aile sofrasındaki kahkaha evin iç düzenine bakar. Burada ise kapıdan giren konukla başlayan kısa sahne vardır.

Eşikte biriken ayakkabılar

Eşik, misafirliğin ilk sahnesidir. Biri ayakkabıyı çıkarır, öteki çıkarmayı unutur, üçüncüsü terliği ters giyer. Bu karışıklık tek başına komik olabilir. Komik olması için birini pasaklı ilan etmek gerekmez. Eşik dardır, ayakkabı çoktur, herkes aynı anda nazik olmaya çalışır. Nazik kalabalık, kendi kendine tıkanır.

Anlatırken eşiğin darlığını gösterin, kişinin karakterini değil. Darlık her evde olur. Karakter hükmü ise bir kişiyi o akşamın hedefi yapar. Hedef olunca gülüş ortaklığını kaybeder. Ortaklık kaybolunca anı da ağırlaşır.

Çayın kıvamı ve sessizlik

Çay geldikten sonraki ilk dakika tehlikelidir. Herkes aynı anda susar, bardak sıcağına bakılır, birisi şekeri arar. Sessizlik utandırıcı sanılır. Oysa kısa sessizlik, odanın nefes almasıdır. Onu hemen bir fıkra ile doldurmak zorunda değilsiniz. Bardaktaki tatlı kaşığın çıkardığı ses bile yeterince canlıdır.

Çay fazla demliyse bunu bir suç gibi anlatmayın. Fazla dem, acele eden bir günün izidir. İz gülümsetir çünkü herkes acele etmiştir. Suçlu aranırsa sofra mahkemeye döner. Mahkeme sohbeti dağıtır. Günlük hayattaki komik an da böyle küçük izlerde saklıdır.

Uzayan anı

Misafirliklerde bir anı mutlaka uzar. Başı vardır, ortası vardır, sonu bir türlü gelmez. Dinleyenler güler yüzle bakar, çay ikinci kez dolar. Bu sahneyi anlatırken anlatanı taklit etmeyin. Uzayan şeyin kendisine bakın: aynı kapı üç kez çalınır, aynı cümle iki kez döner. Tekrar, kişiden çok durumun komiğidir.

Siz de anıyı anlatırken kısaltın. Uzun anıyı uzun anlatmak, misafirlikteki sıkışmayı sofradan yazıya taşır. Bir ayrıntı seçin. Öteki ayrıntılar o akşam orada kalsın. Seçilmeyen ayrıntı, anının mahremiyetidir.

Aynı hediyenin ikinci kez gelmesi

İki kişi aynı reçel kavanozunu getirmiştir. Paketler açılınca kısa bir sessizlik olur, sonra biri gülümser. Bu an, iyi anlatılırsa çok sevilir. Kötü anlatılırsa kimin zevksiz olduğu tartışılır. Tartışma gereksizdir. Aynı hediye, aynı düşüncenin iki kişide birden belirdiğini gösterir. Bu bir çakışma değil, bir tesadüftür.

Tesadüfü büyütmeyin. Kavanozun markasını, fiyatını, kimin daha pahalısını aldığını anlatmayın. Fiyat girince gülmece hesap defterine döner. Defter güldürmez. Kavanozların yan yana durması yeter. Göz, gerisini tamamlar.

Uğurlarken tempoyu düşürmek

Uğurlama, misafirliğin kapanış cümlesidir. Kapıda yeni bir hikâye açmak, bitmiş bir oyunu yeniden başlatır. Herkes ayakta, herkes yorgun, herkes bir cümle daha söylemek ister. O cümleyi kısa tutun. Güzeldi demek, bütün aksaklıkları yerli yerine koyar.

Anıyı sonra yazacaksanız kapı kapanır kapanmaz değil, ertesi gün yazın. Sıcakken yazılan metin suçlu arar. Bir gece bekleyen metin, eşiği ve çayı yerinde bırakır, kimseyi sürüklemez. Gülüş de o zaman ortak kalır.

Sık sorulan sorular

Aksaklık yaşanmazsa anlatılacak bir şey yok mu? Vardır. Sessiz ve düzgün geçen bir akşam da anılabilir. Komik olan her zaman kaza değildir. Bazen her şeyin yolunda gitmesi, beklenen karmaşanın gelmemesi gülümsetir.

İsim vermek gerekir mi? Gerekmez. Yakın çevrede herkes kim olduğunu tahmin edebilir. Tahmin bile yeterince açığa çıkarır. Anlatıyı duruma bağlayın, kişiye değil.

Fotoğraf çekmek şakayı büyütür mü? Her zaman değil. İzinsiz çekilmiş bir kare, gülünç anı mahcup anıya çevirir. Anı sözde kalsın, kare ancak herkes gülümseyerek bakıyorsa dursun.

Adımlar

Aksaklığı küçük tutun: Anlatacağınız şey bir kişiyi küçük düşürmesin. Eşik, çay ve hediye gibi ortak kazalar yeter.
Kimseyi teşhir etmeyin: İsim vermeyin, taklit yapmayın. Gülüş, paylaşılan şaşkınlıktan gelsin.
Ayrıntıyı seçin: Bütün akşamı değil, tek bir anı anlatın. İkinci bir kaza, birincinin tadını kaçırır.
Sonu yumuşak bağlayın: Uğurlama cümlesiyle bitirin. Azar, ders ya da suçlu aramak yok.