Karikatür, ilk çizgide mükemmel olmak zorunda değildir. El soğukken çizilen kaş, genellikle bağırır. Bağıran kaş, espriyi örter. Kısa bir eskiz, eli ve gözü aynı tempoya getirir. Bu rehber, kâğıdı yormadan ısınmak içindir. Kaş ve ağız ısındıktan sonra konuşur. Önce el konuşmayı öğrenir.

Kalem nasıl durur

Kalemi avuçla ezmek, çizgiyi sertleştirir. Sert çizgi silinmesi güç bir iz bırakır. İz korkusu, ikinci denemeyi engeller. Kalemi parmakların arasından biraz gevşek tutun. Bilek de kıpırdasın. Yalnızca parmak ucuyla çizilen çizgi kısa ve titrek kalır.

Kalemin cinsi bir sır değildir. Yumuşak bir kurşun, eskizde rahat eder. Mürekkebe hemen geçmeyin. Mürekkep karar ister. Karar, eskizin işi bittikten sonra gelsin. Erken mürekkep, yanlış kaşı kalıcı yapar.

Bir dakika boş daire

Kâğıdın kenarına, acele etmeden daireler çizin. Düzgün olsun diye durmayın. Amaç daire koleksiyonu değil, omzun gevşemesidir. Omuz kilitliyse yüz de kilitlenir. Kilitli yüz, tek bir duyguya hapsolur.

Bu bir dakika boşa gitmiş sayılmasın. Göz, elin hızına alışır. Alışmayan göz, her çizgiyi hemen yargılar. Yargı, eskizin düşmanıdır. Eskiz yargılanmak için değil, seçmek için vardır.

Üç küçük yüz

Isındıktan sonra üç küçük yüz çizin. Birincisinde kaş düz, ikincisinde tek kaş kalkık, üçüncüsünde ağız kıvrık olsun. Aynı burun, aynı kulak kalsın. Değişen tek yer, esprinin adayıdır. Aday belli olunca onu büyütün.

Başlangıç kontrol listesi bu üçlüyü tamamlar. Liste, bitmiş kare içindir. Eskiz, listenin öncesidir. Önce denemek, sonra kontrol etmek. Tersi, daha ilk çizgide sıkılmanıza yol açar.

Beğenmediğinizi bırakın

Her eskiz saklanmak zorunda değildir. Beğenmediğiniz yüzü karalamak yerine sayfayı çevirin. Karalama, kâğıdı bir cezaya çevirir. Ceza, ertesi denemeyi ağırlaştırır. Çevirmek, nazik bir ertelenmedir.

Sakladığınız eskizlerde ortak bir şey arayın. Hep aynı yöne bakan burun, hep aynı yerde duran kulak. Ortaklık, sizin çizgi alışkanlığınızdır. Alışkanlık güzel olabilir. Her yüzde aynı bağırışa dönmüşse onu inceltin.

Mürekkep en sona kalsın

Eskiz konuşunca üstünden bir tek çizgiyi koyulaştırın. Hepsini birden koyulaştırmak, taslağı bağırtır. Bağırtılan taslak, asıl karenin yerini çalar. Asıl kare, sade olmalıdır. Sade kare, eskizin içinden seçilir, eskizin tamamı değildir.

Bitince bir adım geri durun. Yakından güzel görünen kaş, uzaktan leke olabilir. Leke olduysa bir sonraki yüzde çizgiyi seyreltin. Seyreltmek, emek kaybı değildir. Okurun göreceği mesafe budur.

Sık sorulan sorular

Her gün eskiz şart mı? Şart değildir. Haftada birkaç kısa tur, ara sıra yapılan uzun ve pişman turdan daha çok işe yarar. El, düzeni sever, cezayı değil.

Silgi kullanmak yanlış mı? Hayır. Silgi bir utanma aracı değildir. Yine de her çizgiyi hemen silmek, denemeyi yarıda keser. Önce bitirin, sonra fazlalığı alın.

Dijital çizim de eskiz ister mi? İster. Ekranda da ilk katman gevşek olsun. Doğrudan en koyu fırçayla başlamak, kâğıtta mürekkebe atlamakla aynı sıkışmayı doğurur.

Adımlar

Kalemi gevşek tutun: Ucu kâğıdı yırtacak kadar bastırmayın. Bilek, parmak kadar işe karışsın.
Bir dakika daire çizin: Düzgün olması gerekmez. El ısınsın, göz tempo tutsun.
Üç küçük yüz deneyin: Aynı yüzde yalnız kaşı değiştirin. Hangisi duyguyu taşıyor, ayırın.
Beğendiğinizi kalınlaştırın: Eskizin üstünden tek bir çizgiyi seçip netleştirin. Hepsini birden bağırtmayın.