Perspektifi abartarak komik mekân

Mekân bir sahne dekoru gibi arkada susmak zorunda değildir. Dar bir kapı, eğilen bir masa, gökyüzüne kaçan bir raf. Bunlar hafifçe abartılınca oda da espriye katılır. Abartı ölçüyü kaçırırsa oda bağırır, karakter kaybolur. Bu yazı, mekânı güldürürken karakteri yerinde bırakmanın yoludur.

Bir çizgi eğilsin

Odanın bütün çizgilerini birden eğmek, deprem çizmeye benzer. Deprem, her şeyi aynı anda önemli yapar. Önemli olan tek bir şeyse yalnızca o eğilsin. Kapı dar olsun, masa düz kalsın. Dar kapı, geçemeyen kutuyu anlatır. Eğilen her eşya ise hangi eşyanın şaka olduğunu gizler.

Tek eğrilik, okurun gözüne bir ok gibi işler. Ok çizmezsiniz, kapı kendisi gösterir. Gösteren kapı, yazı balonuna daha az ihtiyaç duyar.

Büyük ile küçük yan yana

Devasa bir fincan, minik bir sandalye. Yan yana gelince ölçü şaka olur. Şakanın çalışması için birinin tanıdık kalması gerekir. İkisi de tanıdık değilse okur hangi dünyada olduğunu şaşırır. Şaşkınlık bir an komik olabilir. Kalıcı olursa mekân bir bilmeceye döner.

Tanıdık olanı sade çizin. Abartılanı bir adım öne alın. Öne alınan nesne, kalın bir çizgiyle de ayrılabilir. Ayrılmayan nesne, kalabalığın içinde erir.

Karakter ezilmesin

Mekân çok bağırırsa yüz küçülür. Küçülen yüzde kaş okunmaz. Okunmayan kaş, huyu da siler. Huy silinirse mekân tek başına konuşmak zorunda kalır. Tek başına konuşan mekân, bir süre sonra manzara olur. Manzara güzeldir, her zaman güldürmez.

Yazısız karikatür bu dengeyi sever. Mekân fiili taşısın, yüz de o fiile baksın. Bakış yoksa eğri kapı yalnızca eğri bir kapıdır.

Derinlik az olsun

Uzakta küçülen bir sürü eşya, ciddi bir perspektif dersine benzer. Ders, espriyi geciktirir. Komik mekânda derinlik bir iki basamak yeter. Ön plan, arka plan. Üçüncü bir sokak, dördüncü bir dağ, genellikle süs olur.

Arka planın sadeliği burada da geçerlidir. Abartı, süsün çoğalması değildir. Tek bir ölçünün şaşırmasıdır. Şaşıran ölçü, sade odada daha iyi görünür.

Eskizde deneyin

Aynı odayı üç kez çizin. Birinde kapı dar, birinde tavan alçak, birinde masa uzun olsun. Hangisi karakterin huyuyla konuşuyor, onu seçin. Üçünü birden bitmiş kareye taşımayın. Taşımak, denemeyi yayımlamaktır. Deneme, defterde kalabilir.

Seçtikten sonra bir kol boyu uzaklaşın. Eğrilik uzaktan da okunuyorsa yerindedir. Yalnızca yakından fark ediliyorsa abartı henüz fısıltıdır. Fısıltı bir üslup olabilir. Okur fısıltıyı hiç görmüyorsa üslup değil, silik bir çizgidir.

Sık sorulan sorular

Gerçekçi mekân komik olamaz mı? Olabilir. Komik olan bazen ölçünün şaşırması değil, eşyanın yeridir. Ters duran kova, düz bir odada da güldürür. Abartı bir zorunluluk değildir.

Her karede aynı eğrilik olsun mu? Aynı karakterin evinde bir tutarlılık iyi gelir. Her karede yeni bir fizik kuralı, okuru yorar. Yorgun okur, asıl eğriliği kaçırır.

Renk perspektifi değiştirir mi? Değiştirebilir. Yakın nesne daha doygun, uzak nesne daha silik olursa derinlik artar. Derinlik artışı da süs gibi şişebilir. Bir basamak yeter.