Sahnede göz teması ve mikrofon

Sahneye çıkan kişi iki aletle konuşur: göz ve mikrofon. Biri seyirciyle bağ kurar, öteki sesi taşır. İkisi ayrı ayrı iyi olsa da birlikte düşünülmezse anlatı dağılır. Bu rehber, ikisinin mesafesini sade tutmak içindir. Sahne korkusuyla dost kalmak heyecanı anlatır. Burada heyecan geçtikten sonraki duruş vardır.

Mikrofon bir kaşık mesafesinde

Mikrofonu dudaklara yapıştırmak, nefesin sesini de büyütür. Her soluk bir rüzgâr gibi gelir. Bir karıştan biraz yakın, ağızdan biraz aşağı bir duruş çoğu küçük salonda rahattır. Çok uzak tutarsanız fısıltı kaybolur, siz bağırmaya başlarsınız. Bağırış, esprinin tonunu değiştirir. İnce bir şaka, kalın bir sesle kabalaşabilir.

Mikrofonu iki elle kavramak da sık görülür. İki el, notu ve jesti kilitler. Tek el yeter. Öteki el, gerektiğinde bir hareket yapsın, sürekli sallanmasın. Sürekli sallanan el, gözün bakacağı yeri çalar.

Bakış bir yüzde yerleşmesin

Göz teması, tek bir kişiyi seçip orada kamp kurmak değildir. Bir cümleyi bir yüzde bitirin, sonrakine geçin. Bu gezinti, bütün salonu sohbete dahil eder. Tek yüze kilitlenmek, o kişiyi sahneye çıkarmış gibi hissettirir. Davet edilmemiş kişi huzursuz olur. Huzursuz yüz, sizin de nefesinizi kısar.

Salonun arkası da görsün. Yalnızca ön sıraya bakmak, arkayı seyirci olmaktan çıkarır. Arkadaki kişi gülüyorsa sesi geç gelebilir. Geç gelen gülüşü kaçırmamak için ara sıra uzak sıraya da bir cümle bırakın. Duraklama bu bakış değişiminde doğal bir yer bulur.

Kâğıt ile göz yarışmasın

Not tutmak ayıptır sanılır. Ayıp olan, notun yüzün yerini almasıdır. Kâğıda kısa bakın, kelimeyi alın, cümleyi seyirciye dönerek bitirin. Cümlenin ortasında kâğıda dönmek, espriyi ikiye böler. Bölünen espri geç gelir.

Notu küçük tutun. Başlıklar yeter. Bütün metni satır satır okumak, sohbeti sesli kitaba çevirir. Sesli kitap da güzeldir ama stand-up o gece orada olan insanlarla konuşur. Konuşma, ezber ile doğaçlama arasında bir yerde durur.

Işık ve kör nokta

Bazı salonlarda ışık gözün içine vurur, seyirci silüet olur. Silüeti seçemiyorsanız bakışı yine de salona yöneltin. Yere bakmak, utanç gibi okunur. Işığın hemen altına, seçebildiğiniz bir sıraya yaslanın. Hiçbir yüz seçilmiyorsa bile başınız seyirci yüksekliğinde kalsın.

Işık sizi rahatsız ediyorsa sahne öncesi bir cümleyle deneyin. Teknik ayrıntıyı seyirciye şikâyet etmeyin. Şikâyet, daha ilk anda sizi mazeret anlatan kişi yapar. Mazeret, espriden önce gelirse espri özür gibi durur.

Ses salonla anlaşsın

İlk cümleden sonra bir nefes alın ve dinleyin. Yankı varsa mikrofonu bir parmak uzaklaştırın. Ses cılızsa yaklaştırın, bağırmayın. Bağırmak hem sizi hem ön sırayı yorar. Yorgun ön sıra, gülüşü kısmak zorunda kalır.

Küçük bir odada mikrofon şart olmayabilir. Sesiniz yetiyorsa aleti bırakmak da bir seçimdir. Yetip yetmediğini siz değil, arka sıradaki bir arkadaş söyleyebilir. Prova, boş salonda başka, dolu salonda başka duyulur. İlk dolu salonda ayarı kibar tutun.

Sık sorulan sorular

Göz teması kuramıyorsam ne olur? Bakışı kaş hizasında, insanların arasında gezdirmek de bağ kurar. Tek tek gözlerin içine bakmak zorunda değilsiniz. Önemli olan, yüzünüzün salona dönük kalmasıdır.

Mikrofonu sehpadan almak gerekir mi? İkisi de olur. Elde mikrofon gezinmeyi kolaylaştırır. Sabit sehpa, iki elinizi serbest bırakır. Metniniz jest istiyorsa sehpa rahat olabilir.

Ses kısıksa espri bozulur mu? Anlaşılmayan espri güldürmez. Kısık ses bir üslup olabilir, duyulmuyorsa üslup değil engeldir. Yakın çevrenizden duyulup duyulmadığınızı sorun.