Seti uzatmanın getirdiği yorgunluk
Gülüş sürdüğü için anlatıyı uzatmanın tempoyu, son espriyi ve seyirciyi nasıl yorduğunu anlatan sakin bir uyarı.
Salon gülünce insan sahnede kalmak ister. Kalmak, bir örnek daha, bir cümle daha, bir selam daha demektir. Bir noktadan sonra gülüş incelir. İncelen gülüş, nezakete döner. Nezaket alkıştır ama esprinin işini görmez. Bu yazı, seti uzatmanın yorgunluğunu anlatır.
Gülüş bir davetiye değildir
Gülen salon, bir sonraki hikâyeyi sipariş etmez. O anki cümleyi beğenmiştir. Beğeniyi yeni bir konuya çevirmek, hesabı karıştırır. Yeni konu ısınmak ister. Isınma, beş dakikanın sonuna sığmaz. Sığmayan ısınma, önceki espriyi de soğutur.
Beş dakikalık iskelet bu yüzden bir kapanış cümlesi taşır. Kapanış gelince durmak, cimrilik değildir. Sözünü tutmaktır. Sözünü tutan kişi, ertesi akşam da davet edilir.
Eklenen örnek ne yer
Uzatmanın en sık hali, aynı espriye ikinci bir örnek yapıştırmaktır. İkinci örnek birinciden zayıfsa salon farkı duyar. Duymak, ilk gülüşü geri almaz ama tadını azaltır. Azalan tat, sizin de sesinizi yükseltmenize yol açar. Yükselen ses, zayıf örneği örtmeye çalışır. Örtü, espriyi göstermez.
Örnek aklınıza sahnede geldiyse onu deftere yazın. Defter, sahnenin rakibi değil, sonraki günün rafıdır. Rafta bekleyen örnek, o akşam zorlanan örnekten daha değerlidir.
Seyirci yorulunca ne olur
Yorgun salon susar, öksürür, sandalyede yer değiştirir. Bu hareketler düşmanlık değildir. Beden, dikkatini başka yere taşır. Siz o taşımayı daha yüksek sesle geri çevirmeye çalışırsanız yorgunluk artar. Artan yorgunluk, iyi cümleyi de duymaz.
Sahne korkusu bazen bu sessizliği kişisel bir yenilgi sanır. Yenilgi olmayabilir. Süre dolmuş olabilir. Dolmuş süreyi kişiliğinize bağlamayın. Bağlarsanız bir sonraki seti daha gergin kurarsınız.
Kapanışı ikinci kez yapmayın
Bir kez veda edip yeni bir şakaya başlamak, kapıyı iki kez çalmaktır. İkinci çalma, ilk vedayı yalancı çıkarır. Yalancı veda, güveni inceltir. İnce güvenle kurulan son espri, hak ettiği gülüşü alamaz.
Vedayı kısa tutun. İsim, teşekkür, bir adım geri. Alkış uzuyorsa sahnede yeni malzeme aramayın. Alkış, malzeme siparişi değildir. Elinize sağlık diyen bir misafiri kapıda yeni bir hikâyeyle tutmak gibidir.
Ertesi gün nereye bakılır
Sıcakkanlı hüküm genellikle yanılır. Ya her şey harikaydı dersiniz ya da her şey bozuldu. İkisi de şüphelidir. Bir gece bekleyin. Sonra yalnızca süreyi sorun. Neresi planladığınız kapanıştı, nerede bir örnek daha eklediniz. Eklenen yer zayıfsa bir sonraki provada onu kesin.
Kesmek, seyirciyi sevmemek değildir. Seyircinin gülüşünü yerinde bırakmaktır. Yerinde bırakılan gülüş, kapıda değil, hikâyenin içinde biter. İçinde biten gülüş, daha uzun hatırlanır.
Sık sorulan sorular
Salon hâlâ gülüyorsa uzatmak serbest mi? Bir cümlelik kapanış evet, yeni bir hikâye hayır. Gülüş, mevcut cümlenin hakkıdır. Yeni hikâye yeni bir ısınma ister.
Süre tutmak soğuk kaçmaz mı? Hayır. Süreyi seyirciye ilan etmek zorunda değilsiniz. İçinizden bilmek yeter. Bilmek, tempoyu korur.
Kısa set tecrübesizlik mi sayılır? Sayılmaz. Sözünü tutan kısa set, dağınık uzun setten daha olgun durur. Olgunluk, dakikayla ölçülmez.